De kracht van sport & bewegen

Deze blog is geschreven door Brigitte Musters, directeur SSNB, en ook gedeeld via LinkedIn.

#dekrachtvansportenbewegen

SSNB bestaat dit jaar 40 jaar: al sinds 1979 zetten we ons als kennispartner en verbinder in voor een gezond en veerkrachtig Brabant. Een mooi moment om even stil te staan bij ons vak, de sector, onze rol en de toegevoegde waarde van sport & bewegen in het bijzonder.

In het hart van de samenleving

Ooit zijn we als Stichting Sportservice Noord-Brabant gestart als steunfunctie van de provincie. Met het verschuiven van de verantwoordelijkheden binnen de diverse overheidslagen zien we ook een verandering van het speelveld ontstaan. Bij uitstek bevindt de wereld van sport en bewegen zich in het hart van de samenleving, met de sportvereniging als ultieme en kwetsbare samenwerkingsvorm. Een hecht netwerk van sporters, vrijwilligers en ouders, gestut door gemeenten en lokale sponsoren. Maar ook de wereld van de ongebonden of anders-georganiseerde sport (fitness, bootcamps, etc.) is in toenemende mate zo’n netwerk van inmiddels steeds meer individuele sporters. Gemeenten vormen bij uitstek de overheidslaag die actief is in het scheppen van randvoorwaarden voor verenigingen, andere aanbieders, het onderwijs en instellingen om sport- en beweegaanbod toegankelijk te maken. Denk aan accommodaties en inrichting van openbare ruimte, de inzet van buurtsportcoaches, jeugdwerk, wijkprojecten en subsidies.

Het belang van investeren in vitaliteit

Binnen die gemeenten zijn we steeds vaker in gesprek met andere functionarissen dan die van de Sport. Sport & bewegen is immers een thema dat aan veel andere thema’s en daarmee domeinen raakt, zoals volksgezondheid, onderwijs, jeugdwerk, welzijnswerk, werk & inkomen, openbare ruimte, toerisme en regionalisering. Onze inwoners leven langer, moeten langer doorwerken en wonen langer thuis. Investeren in gezondheid is daarom van groot belang. Niet alleen normatief en curatief, maar juist ook preventief. Niet in de laatste plaats om de zorgkosten beheersbaar te houden. We moeten ervoor zorgen dat mensen langer vitaal blijven, kunnen meedoen in de samenleving, zo lang mogelijk hun eigen keuzes kunnen blijven maken en een sociaal netwerk hebben (en houden). Al langer spreken we daarom over de verschuiving van “sport & bewegen als doel” naar “sport & bewegen als middel”. Maar om de vruchten van dat laatste te kunnen plukken is de eerste vereiste dat we in beweging komen. Ik vind het dan ook heel positief dat het Nationale Sportakkoord dat in juni 2018 is gesloten, plezier in het sporten en bewegen als vertrekpunt neemt. Want alleen dan zijn we voldoende gemotiveerd om te blijven bewegen.

Integrale aanpak

Een ander uitgangspunt, misschien iets minder expliciet, is de integrale aanpak. Een containerbegrip als je niet oppast. Ik zal dan ook benoemen wat wij daaronder verstaan:

  • De integrale waarde van sport & bewegen
    Daarmee bedoelen we de gezondheidswaarde, de sociaal-maatschappelijke waarde, de economische waarde én de intrinsieke waarden (plezier, sportief en prestatief). Hoe meer verschillende waarden we tegelijk kunnen realiseren, hoe meer rendement onze inspanningen hebben. Gelukkig zien we dit steeds vaker terug. De Sport Toekomstverkenning illustreert dit, maar zo realiseert een concept als “bewegen naar werk” primair de sociaalmaatschappelijke en economische waarde en de verbinding sport en zorg combineert met name de economische en de gezondheidswaarde.
  • Rijksoverheid – provinciale overheid – lokale overheden
    Met het Nationale Sportakkoord, het nationale Preventie akkoord en de beoogde lokale en regionale sportakkoorden richten we de energie gelijktijdig op dezelfde doelen, waardoor we kunnen versnellen.
  • Domeinoverstijgend werken
    De koppeling van sport & bewegen naar het sociale domein om een bijdrage te leveren aan thema’s als eenzaamheid, armoede, participatie en (re-) integratie. Maar ook de koppeling naar het domein van de openbare ruimte waarin veel meer ‘beweeglogica’ toegepast zou kunnen worden om mensen te verleiden meer intrinsiek te bewegen. Hierbij gaat het om de juiste mix tussen hardware (inrichting voorzieningen), sofware (beweegprogramma) en orgware (de juiste stakeholders zijn betrokken); niet alleen inzetten op gezondheidsbescherming maar juist ook op gezondheidsbevordering dus.
  • De leefomgeving in zijn geheel
    Voorheen waren acties vooral ‘eendimensionaal’ gericht, bijvoorbeeld op bewegingsonderwijs of acties op de jeugd. We zien nu vaker programma’s ontstaan vanuit bijvoorbeeld een wijkoogpunt (@home, @work, @school, @public spaces, @…). Hierin is ook ruimte voor andere aspecten zoals voeding, de aanwezigheid van groen en dergelijke en ook de sociale omgeving van de doelgroep wordt meegenomen.
  • Samenwerken
    De diverse partijen binnen de sport werken nog onvoldoende samen. Met bijvoorbeeld de lokale sportakkoorden beogen we juist dat de sport zich gaat organiseren langs gemeenschappelijke ambities en daarmee een betere (gespreks-)partner wordt voor de gemeente en andere entiteiten. Maar ook tussen lokale, regionale en landelijke partijen; wie kan wat bijdragen aan het uiteindelijke doel?

De oplossing voor alle uitdagingen?

Is sport & bewegen dan dé oplossing voor alle uitdagingen? Nee, natuurlijk niet, maar de kenmerken van sport & bewegen (universeel, leuk, gezond, laagdrempelig, verbindend) dragen vanwege hun meerwaarde wel bij aan het oplossen van ervan. Niet voor niets heeft SSNB dit samen met NOC*NSF en BrabantSport richting de nieuwe statenleden bij hun aanstelling benoemd! “Brabant de meest vitale provincie van Nederland” is dan een mooie ambitie. En vitaal wordt hierbij breed geduid. Wij willen een gezonde, vitale samenleving zijn waar het prettig wonen, leven en werken is. We hechten grote waarde aan de samenhang en balans hiertussen. Wij willen een gemeenschap zijn waar iedereen mee kan doen, hard gewerkt wordt, Brabanders en bezoekers zich thuis voelen en het plezierig toeven is. Daarbij zijn natuurlijk vele factoren van invloed, maar we geloven met sport & bewegen een substantiële bijdrage te kunnen leveren.

Bewust van groter speelveld

Moet je dan bij alles wat je doet alle bovengenoemde uitgangspunten hanteren? Dat zou wel een erg ingewikkelde puzzel worden. Maar het is wel goed te beseffen dat het speelveld in nagenoeg alle gevallen groter is dan het domein waar jouw focus of verantwoordelijkheid voornamelijk ligt. Om impact te realiseren moeten immers meerdere radartjes in elkaar grijpen, moeten we ook (meer) samenwerken. En hoe meer we ons dat realiseren, hoe beter we hiermee aan de voorkant rekening kunnen houden: de juiste dingen doen, die dingen juist doen en uiteindelijk daarmee de goede dingen nog beter te doen.

Integrale kracht benutten

In een dergelijke lerende omgeving is de rol van de overheden die van richten, zij bepalen de koers. Voor SSNB zie ik primair een opgave met betrekking tot het inrichten; wij brengen kennis en (lokaal, regionaal en landelijk) netwerk bij elkaar, nemen de regie, ontwikkelen, organiseren en coördineren & begeleiden. Zodat de dingen ook daadwerkelijk [lokaal] verricht kunnen worden. Vaak in de rol van adviseur of onafhankelijk procesbegeleider zoals als die van sportformateur of adviseur lokale sport. Maar ook bij de totstandkoming van integrale [uitvoerings-] nota’s, samenwerking tussen of fusies van verenigingen en de open club/vitale vereniging. En natuurlijk bij domein overstijgende thema’s zoals bewegen in de openbare ruimte, positieve gezondheid en het verduurzamen van sportaccommodaties. Resultaat: duurzame lokale oplossingen voor opgaven met sport & bewegen als doel én als middel!

Als SSNB zijn we trots op deze verbindende en aanjagende rol en ik geloof er heilig in dat wanneer we er samen met alle relevante partijen in slagen de integrale kracht beter te benutten, dat sport & bewegen dan juist ook agendasettend kan zijn! #dekrachtvansportenbewegen

Brigitte Musters Directeur
Contactformulier

Ik schrijf me in voor de nieuwsbrief van SSNB

Top