MaxVitaal, GALM, SSNB-beweegpunten… er zijn vele mogelijkheden. Maar hoe kies je de juiste interventie voor (kwetsbare) ouderen?

Steeds vaker staat het thema ‘kwetsbare ouderen’ op de agenda bij gemeenten, huisartsen, fysiotherapeuten, zorgcentra, etc. Maar ook in het dagelijks leven krijgt een ieder er mee te maken: in eigen familiekring, in de buurt of bij de vereniging waar je lid van bent. Bejaardentehuizen bestaan niet meer, mensen moeten langer thuis blijven wonen met alle zorgen en uitdagingen die daarbij horen. Het is dus zaak om goed en tijdig op deze ontwikkeling te anticiperen. Maar hoe kunnen gemeenten daar nu op inspelen?

Wat is kwetsbaarheid bij ouderen?

Kwetsbaarheid bij ouderen is volgens de definitie van het Sociaal Cultureel Planbureau (2011) een proces van het opeenstapelen van lichamelijke, psychische en/of sociale tekorten in het functioneren van ouderen, dat de kans vergroot op negatieve gezondheidsuitkomsten. Dit leidt vervolgens tot beperkingen, overmatig zorgverbruik en (vroegtijdige) sterfte.

We spreken van fysieke kwetsbaarheid als minstens drie van de volgende factoren minder worden: bewegen, spierkracht, gewicht, uithoudingsvermogen en loopsnelheid. Het leidt ertoe dat mensen minder gezond oud worden en een slechtere kwaliteit van leven hebben. Ze worden eerder afhankelijk van anderen, minder zelfredzaam, kunnen niet meer thuis blijven wonen en verblijven langer in ziekenhuizen. Fysieke kwetsbaarheid is een proces, het gaat geleidelijk. Met het ouder worden neemt het risico op fysieke kwetsbaarheid toe. (Bron: allesoversport.nl)

Doel: ouderen verleiden om te bewegen

(Kwetsbare) ouderen verleiden om op het juiste niveau te gaan of blijven bewegen is een uitdaging. Die beweging is van groot belang vanwege de vele gezondheidsvoordelen. Activiteiten waarbij ouderen intensief bewegen zijn dan het meest waardevol. In de praktijk blijkt echter dat het lastig is om ouderen te bereiken. De meest effectieve manier is om gebruik te maken van hun sociale netwerk, dichtbij huis. Zodra het contact is gelegd, zijn er voldoende tips en adviezen om ouderen te overtuigen om te gaan (of blijven) bewegen en hen te begeleiden naar passend sport- of beweegaanbod.

Gelukkig zijn er veel laagdrempelige mogelijkheden voor bewegen, zowel individueel als in groepsverband. Vaak mogelijkheden waar de oudere zelf nog niet aan heeft gedacht. Voordelen van de groep zijn de begeleiding en de gezelligheid samen. Samen bewegen wordt ervaren als leuker en makkelijker vol te houden. Voorbeelden zijn wandelen, fietsen, zwemmen en gymnastiek. Voor de liefhebbers van een spelelement kun je denken aan activiteiten en interventies als tafeltennis, dynamic tennis, volleybal, of het laagdrempelige wandelvoetbal.

Beweeggedrag veranderen

Het liefst zien we dat mensen hun beweeggedrag blijvend veranderen. Uit een RIVM-Rapport over kwetsbaarheid blijkt dat bewegen een positief effect heeft op alle domeinen van kwetsbaarheid; niet alleen fysiek, maar ook cognitief psychisch en sociaal. Het RIVM adviseert dan ook om vooral aan de slag te gaan met beweeginterventies om kwetsbaarheid te verminderen. Leer ook van bewezen effectieve of goed onderbouwde beweeginterventies.

Voor welke interventie kiezen wij als gemeente?

Het maken van de juiste keuze voor een interventie is afhankelijk van de doelstelling: Wil je ouderen duurzaam in beweging brengen of gaat het om een impuls? Om hoeveel mensen gaat het: 20 of 100? Wil je ouderen toe leiden naar sport- en beweegaanbod? Wil je ook ouderen met een beperking betrekken? Denk hier van te voren goed over na. Als je doel is ouderen duurzaam aan het bewegen te krijgen en/of toe te leiden naar sport- en beweegaanbod, dan vraagt dat om persoonlijke begeleiding. Hoe persoonlijker de benadering, hoe beter het resultaat.

In veel gevallen wordt op basis van gevoel een keuze gemaakt voor een interventie zonder van te voren de doelstelling, de exacte doelgroep (aantal personen), de looptijd van een bepaald traject en betrokken partners te bepalen. We constateren dat gemeenten zich soms tevredenstellen met een laagdrempelige kostenvoordelige interventie. Echter, (iets) meer investeren loont, zowel in effect bij de gekozen doelgroep als bij het besparen op andere uitgaven. Het is ook zinvol om andere domeinen te benaderen voor een bijdrage, zoals WMO.

SSNB helpt gemeenten bij het analyseren van de doelgroep en het definiëren van de doelstelling. We bekijken wat daarvoor nodig is, welke interventie dat biedt dat en welke partners je daaraan kunt verbinden (bijvoorbeeld een sportloket Uniek Sporten). Tevens kunnen we de project interventie (deels) begeleiden. Op deze manier breng je van te voren in kaart welke investering vereist is en hoe je deze kunt bekostigen.

Positieve Gezondheid

Ons advies is overigens om bij het kiezen van een interventie uit te gaan van Positieve Gezondheid en niet van kwetsbaarheid. Positieve Gezondheid kiest er namelijk voor om het accent niet op ziekte of kwetsbaarheid te leggen, maar op de mensen zelf. Op hun veerkracht en wat hun leven betekenisvol kan maken.

Wij hopen je met bovenstaande informatie op weg te helpen. Mocht je aanvullende informatie wensen of vragen hebben, neem dan gerust contact op met uw regio-coördinator via 088 246 81 11. Of stuur een bericht naar de betreffende contactpersoon: