Terugblik derde BIOR Kennis- & Netwerk event: kennisdeling en inspirerende praktijkvoorbeelden rondom burgerparticipatie

28 mei 2025

Op maandag 26 mei vond het derde BIOR Kennis- & Netwerk event plaats, met dit keer als thema: Burgerparticipatie rondom bewegen in de openbare ruimte. Het event vond plaats in Tilburg, bij BeweegR in het Spoorpark. Een inspirerende locatie die ook ontstaan is door burgerparticipatie. De ruim 30 aanwezigen, van beleidsmedewerkers tot leveranciers en buurtsporters, kregen o.a. een workshop ‘Braining the Future’ en een gastles over meiden in de openbare ruimte.  

Noud van Herpen, expert bij SSNB op het gebied van Bewegen in de Openbare Ruimte (BIOR), trapte de middag af. Hij nam het programma van de dag door en lichtte het BVO model en het belang van burgerparticipatie toe.

Workshop Braining the future

Lili Mostard, expert op het gebied van social design bij maatschappelijke vraagstukken, ging daarna meteen de diepte met haar workshop over participatie en ontwerp in de openbare ruimte. Ze benadrukte in haar introductie dat elke visie een andere aanpak nodig heeft: wie betrek je wanneer? Al snel gingen de deelnemers in tweetallen aan de slag met een casus. Er werd nagedacht over wat de beste aanpak is om van een oud vervallen veld een nieuwe beweegvriendelijke omgeving te maken. Daarna werden alle inzichten gedeeld en besproken, dit leverde mooie gesprekken en discussies op. Vervolgens nam Lili iedereen mee in de MeeMaak-Methode en werd deze toegepast op de casus. De workshop bood hiermee niet alleen inzichten in de theorie achter social design en participatie, maar ook direct concrete handvatten voor toepassing in de praktijk.

Verandering rol je niet uit, dat bouw je op van binnenuit

Lili Mostard,

Totstandkoming van Spoorpark Tilburg

Bart Spijkers, initiatiefnemer achter Beach Tilburg en BeweegR, was de volgende spreker en deelde het verhaal achter de realisatie van zowel BeweegR als het volledige Spoorpark in Tilburg. Hij vertelde over hoe een voormalig braakliggend terrein stap voor stap is getransformeerd tot een levendige stadsruimte voor iedere Tilburger. Hij deelde de successen en obstakels in het traject en belichtte de verschillende partijen die betrokken waren tijdens het proces. Het Spoorpark is in gemeente Tilburg een mooi voorbeeld van burgerparticipatie, de totstandkoming van het park is namelijk het resultaat van een nauwe samenwerking tussen bewoners, gemeente en lokale ondernemers. Al snel na de realisatie werd het park door de bewoners overgenomen, het leverde een plek op waar elke Tilburger trots op is. De presentatie, maar ook de kleine wandeling richting de pumptrack in het park, liet zien hoe het Spoorpark de afgelopen jaren is uitgegroeid tot een plek waar sport, ontmoeting en ontspanning dagelijks samenkomen.

Betrek meiden bij het ontwerpen van inclusieve beweegruimtes

Aan het einde van de middag werd tijdens een gastles door Pascale de Hoogh ingezoomd op de doelgroep meiden. Deze doelgroep beweegt aanzienlijk minder dan jongens in diezelfde leeftijd, dit komt grotendeels door de inrichting van de openbare ruimte. De behoeften van meiden worden lang niet altijd meegenomen als er een ruimte wordt ingericht. Zo is een veilige, stimulerende omgeving en de juiste programmering voor meiden essentieel om daadwerkelijk in beweging te komen. Ook werd er ingegaan op hoe de meiden zelf betrokken kunnen worden bij het creëren van nieuwe plekken en hoe die participatie kan helpen meer meiden echt in beweging te krijgen. “Praat niet over de meiden, maar praat met de meiden”, aldus Pascale. Er werden voorbeelden gegeven van plekken waar meiden betrokken waren bij de ontwikkeling. Daarnaast werd de Urban Dance Ground uitgelicht. Er werd verteld hoe de meiden aan de voorkant werden uitgenodigd mee te denken over een plek waar zij in beweging wilden komen, en hoe je er vervolgens achter komt wat ze dan écht wilden doen.
De inzichten die uit deze sessie kwamen boden waardevolle aanknopingspunten voor het ontwerpen van inclusieve beweegruimte, voor zowel beleidsmedewerkers, ontwerpers als buurtsportcoaches.

Het was een leerzame middag, ik heb zowel nieuwe inzichten gekregen als bevestiging dat we al op de juiste manier denken. Goed om te horen dat er meer mensen met dit thema (meiden) bezig zijn, we moeten elkaar nog meer vinden!

Marieke van der Linde, gemeente Tilburg

Volgende editie

We kijken opnieuw terug op een geslaagde middag. “Het was inspirerend om vanuit verschillende invalshoeken dit thema te benaderen”, aldus Noud van Herpen.

Dit BIOR Kennis- & Netwerk event is onderdeel van een reeks events. Zo is het doel om eind 2025 nog een themabijeenkomst te organiseren, met uiteindelijk één groot afsluitend evenement in 2026, waar alle facetten van BIOR samenkomen. De datum en locatie van het event in het najaar wordt na de zomer bekend gemaakt.
Het thema van de volgende bijeenkomst is nog niet bepaald, hiervoor horen we graag van anderen welk thema zij graag aan bod willen hebben. Mocht je ideeën hierover hebben, kun je mailen naar communicatie@ssnb.nl.

Het BIOR Kennis- & Netwerkevent wordt georganiseerd door SSNB (Stichting Sportservice Noord-Brabant, in samenwerking met InnoBeweegLab, in opdracht van de provincie Noord-Brabant.

Foto’s door Mari Durieux.

BIOR Brabant | Van speeltuin naar beweegplek: gemeente Heusden bouwt aan 100 beweeglocaties voor iedereen 

7 mei 2025

In 2023 hebben SSNB en InnoBeweegLab, bij de Provincie Noord-Brabant succesvol een subsidie aangevraagd om de openbare ruimte in de provincie nóg beweegvriendelijker in te richten. Hiervoor zetten we ons o.a. vier jaar lang voor maar liefst 15 Brabantse gemeenten op het gebied van Bewegen In de Openbare Ruimte (BIOR) in. Zo krijgen en houden we samen zoveel mogelijk Brabanders in beweging.

Op dit moment zijn er al verschillende gemeenten die vanuit dit project ondersteuning krijgen. Één hiervan is de gemeente Heusden, een prachtige gemeente in het hart van Brabant. Zij hebben de ambitie om in de komende jaren 100 beweeg- en ontmoetlocaties in de openbare ruimte te realiseren. Samen met Sanne de Bruyckere, beleidsmedewerker Sporten, Bewegen & Ontmoeten in gemeente Heusden, duiken we in hun mooie ambitie en hoe het project BIOR Brabant hen ondersteunt in het realiseren daarvan.

Waarom zijn jullie als gemeente Heusden ingestapt in het project BIOR Brabant?

“Vanaf de start van de coronaperiode merkten we vanuit de inwoners steeds meer de behoefte op naar locaties om buiten dingen te gaan doen, van sporten tot ontmoeten. Een tijd geleden zijn we hierom als gemeente Heusden afgestapt van speeltuinen en overgestapt op beweeg- en ontmoetlocaties. Hier kunnen we namelijk zowel voor alle leeftijden beweegaanbod realiseren als dat we aan de preventieve kant kunnen inzetten op thema’s als eenzaamheid, depressie en andere fysieke en/of mentale gezondheidsklachten. Voor de (kleine) gemeente Heusden was dit een nieuwe aanvliegroute en dus zijn we op zoek gegaan naar een persoon of organisatie die hier al meer ervaring in had. De insteek van het begeleidingstraject BIOR Brabant kwam goed overheen met onze behoeften.”

Bij welk vraagstuk ondersteunt BIOR Brabant jullie?

“Wij hebben als ambitie om in de komende acht tot tien jaar 100 beweeg- en ontmoetlocaties te realiseren, o.a. op de locaties waar nu speeltoestellen staan die in de komende jaren afgeschreven gaan zijn. Een beweeg- en ontmoetlocatie zorgt ervoor dat we in de behoeften van veel meer doelgroepen kunnen voorzien. De jeugd in een bepaalde wijk heeft misschien behoefte aan een pumptrack, terwijl ouderen een plek zoeken waar ze elkaar gemakkelijk kunnen ontmoeten.

Om deze behoeften op te halen, zorgen we er in het voortraject voor dat er een kaart, met een QR-code naar een online vragenlijst, bij wijkbewoners in de bus komt. Deze resultaten sturen we vervolgens, samen met bepaalde verplichtingen of wensen vanuit ons als gemeente, naar een ontwerpbureau. Inwoners hebben vervolgens de mogelijkheid om te reageren op het voorstel en zo komen we uiteindelijk bij een definitief plan uit. BIOR Brabant ondersteunt ons hierbij in de wijk Vliedberg.”

Noud van Herpen, Expert Bewegen in de Openbare Ruimte bij SSNB, is jullie aanspreekpunt rondom de ondersteuning. Hoe ziet deze ondersteuning eruit?

“Noud omschrijft zichzelf vaak als een soort vlieg op de muur en daar kan ik mij eigenlijk goed in vinden. Hij kijkt bijvoorbeeld mee met onze plannen voor de wijk Vliedberg en geeft vervolgens (on)gevraagd advies. Daarnaast heeft hij, door zijn kennis en ervaring, veel contacten en kan voor ons contacten en linkjes leggen met organisaties of subsidies die ons kunnen helpen in de realisering van onze plannen. Wij draaien dit project binnen onze gemeente met twee personen, dus het is ook zeker hard werken. Het is dan fijn dat Noud een luisterend oor kan bieden en ons geregeld laat terugkijken op wat we tot nu toe al allemaal bereikt hebben.”

Welk advies van Noud is jullie tot nu toe het meest bijgebleven?

“Het is niet zo zeer een advies, maar het is een hulpmiddel waar Noud ons op heeft gewezen: het BVO-model. Het Beweegvriendelijke Omgeving model geeft gemeenten inzicht in het nut, de mogelijkheden en de (sociale) effecten van een beweegvriendelijke omgeving. We gebruiken dit BVO-model als een soort herinnering voor onszelf. We zetten het model (nog) niet expliciet in, maar hebben het model wel continu in ons achterhoofd én hebben in ons beleid nu opgenomen dat we (meer) focus willen leggen op het activeren van de inwoner om in beweging te komen en gebruik te maken van de beweeg- en ontmoetlocaties.”

Waarom raad je andere gemeenten aan in dit begeleidingsproject te stappen?

“Binnen de kleinere gemeenten heb je niet altijd de kennis en expertise op dit thema in huis. BIOR Brabant biedt ons die kennis en expertise en biedt ons als onafhankelijke expert natuurlijk veel nieuwe inzichten. Daarnaast zorgt het begeleidingstraject, en daarmee Noud, ervoor dat we zowel steun voelen van iemand die veel van het onderwerp af weet als dat we geïnspireerd worden van voorbeelden uit andere gemeenten. Daarnaast geloof ik dat je er veel van leert. Ik ga vaak over in de waan van de dag en via dit traject laat Noud ons geregeld terugkijken en stilstaan bij wat we tot nu toe al bereikt hebben.”