En juist op dit moment groeit die noodzaak. In landelijke akkoorden zoals het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) wordt samenwerking tussen domeinen gestimuleerd. Bewegen wordt daarin niet langer gezien als een losstaand thema, maar als een belangrijk onderdeel van gezondheid en welzijn.
Maar een ambitie op papier maakt nog geen samenwerking in de praktijk. Dat vraagt om mensen die de verbinding organiseren. Die partijen samenbrengen, signalen ophalen, kansen herkennen en samenwerking daadwerkelijk in beweging zetten. De verbinder is hierin onmisbaar. Zowel lokaal als regionaal.
Waarom samenwerking geen keuze meer is
Sport- en beweegbeleid wordt allang niet meer alleen gekoppeld aan verenigingen of accommodaties. Gemeenten zetten sport en bewegen steeds vaker in als middel binnen gezondheid, mentale weerbaarheid, sociale basis en preventie (bron: Mulier Instituut).
Dat vraagt van gemeenten een andere manier van denken en werken: een werkwijze die verder reikt dan alleen binnen het eigen domein én de eigen gemeente. Inwoners bewegen immers ook niet alleen binnen de grenzen van één beleidsdomein en één gemeente. AZWA benoemt bijvoorbeeld expliciet dat samenwerking tussen zorg, sociaal domein en preventie cruciaal is om inwoners gezonder te laten leven (bron: zorgakkoorden.nl).
De vraag is dan: wie organiseert die samenwerking eigenlijk? Een belangrijk antwoord hierop is de (lokale en/of regionale) verbinder.
De lokale verbinder als motor
De lokale verbinder zorgt voor een actief netwerk en weet welke organisaties nodig zijn om (kwetsbare) inwoners te bereiken en duurzaam in beweging te krijgen en te houden.
De buurtsportcoaches spelen hierin een belangrijke rol, en moeten zich richting de toekomst hierop blijven ontwikkelen. Zij kennen de gemeente en de kernen, signaleren en handelen op behoeften en hulpvragen van inwoners en leggen snel verbindingen met sport- en beweegaanbieders. Het Mulier Instituut ziet die ontwikkeling ook terug: buurtsportcoaches krijgen steeds vaker een verbindende rol tussen verschillende domeinen én tussen inwoners en lokaal aanbod (bron: Mulier Instituut).
De regionale verbinder als schakel
Veel vraagstukken stoppen niet bij de gemeentegrens. Thema’s als preventie, gezonde leefstijl, mentale gezondheid en kansengelijkheid spelen lokaal én regionaal.
De regionale verbinder brengt gemeenten met vergelijkbare doelen of uitdagingen bij elkaar, stimuleert kennisdeling en vertaalt landelijke en/of provinciale kansen naar lokale uitvoering. Daarnaast worden gemeenten geadviseerd en ondersteund bij het stapelen van budgetten. De uitvoering van samenwerking kan verschillende vormen aannemen, bijvoorbeeld via de gezamenlijke inzet van een professional, het aansluiten bij een MDT-traject of het gezamenlijk aanvragen van subsidies.
Kansen voor regionale samenwerking zijn er volop, maar het echt opzetten en onderhouden ervan blijft voor veel gemeenten een uitdaging. We moeten die cirkel wél gaan doorbreken. Juist daarom kan een onafhankelijke partij met een breed netwerk van meerwaarde zijn.
Dat zien we ook terug bij landelijke organisaties die bewust kiezen voor bestaande regionale rollen, netwerken en infrastructuren om hun doelen te realiseren. Platform Ondernemende Sport (POS), Bas van de Goor Foundation, Volwassenenfonds Sport & Cultuur, KNZB en Jeugdfonds Sport & Cultuur zijn al voorbeelden waar SSNB het vertrouwen heeft gekregen om in Brabant te zorgen voor het versterken van regionale verbindingen en samenwerkingen.
Door te investeren in een regionale verbinder ontstaat een efficiëntere manier van samenwerken en coördinatie. Bovendien zien we dat regionale samenwerking steeds vaker een voorwaarde wordt voor provinciale en landelijke subsidies en opdrachten.
De rol van de regioadviseurs van SSNB
Als regioadviseurs bij SSNB zijn we hier dagelijks mee bezig. Welke vraagstukken spelen in meerdere gemeenten? Welke succesvolle lokale projecten zijn interessant voor andere gemeenten? Waar liggen kansen om gezamenlijk in op te trekken vanuit landelijke ontwikkelingen? En waar kunnen gemeenten samen optrekken bij subsidieaanvragen?
Neem bijvoorbeeld de kans die zich nu vanuit Provincie Noord-Brabant voordoet om per regio een projectaanvraag te doen om beweegarmoede tegen te gaan. De regioadviseurs van SSNB hebben, vanuit hun rol als regionale verbinder, de gemeenten in hun regio samen laten brainstormen over kansen en ideeën. Die inzichten leiden binnenkort tot vier regionale voorstellen.
Verbinding ontstaat niet vanzelf: lokaal én regionaal maken we het verschil
De grootste kracht ontstaat in de verbinding tussen lokaal en regionaal. Waar de lokale verbinder weet wat er speelt bij inwoners, verenigingen en partners, zorgt de regionale verbinder dat kennis, middelen en ervaringen tussen gemeenten worden gedeeld. Die twee rollen versterken elkaar. Zonder lokale signalen ontbreekt de praktijk. Zonder regionale verbinding blijven kansen vaak beperkt tot één gemeente.
De toekomst van sport en bewegen draait niet alleen om veel aanbod of sterk beleid, maar ook om verbinding leggen en efficiënt gebruik maken van bestaande rollen en netwerk. Want hoe mooi de ambities ook zijn, zonder mensen die verbinding organiseren blijft samenwerking vaak steken in plannen. Juist daarom blijft de lokale én regionale verbinder onmisbaar.
