BLOG | De openbare ruimte: een prachtig canvas voor (Street) Sport & Culture, natuur, inclusie én ontmoeting

Dromen en verbeelding zijn cruciaal

Voor mij was één van de eyeopeners het besef dat rekenkundige modellen alleen niet meer volstaan. We hebben ook dromen en verbeelding nodig om richting te geven aan de samenleving die we willen bouwen. Dat raakt aan een passage uit De Groene Amsterdammer, waarin de waarde van verbeeldingskracht scherp wordt neergezet:

‘Stop met doemdenken, begin weer met dromen. Natuurlijk zijn er veel dingen om zorgen over te hebben en de oplossingen liggen niet voor het oprapen. Maar juist door zijn intelligentie en verbeeldingskracht is de mens in staat om grote gevaren in te zetten als een motor voor noodzakelijke radicale vernieuwing.’

Met andere woorden: vaak is er voldoende bewijs en zijn er talloze voorbeelden en (financiële) onderbouwingen om het anders te doen, maar zitten we vast in spreadsheets en begrotingen, (coalitie)akkoorden en beleidsplannen. We weten eigenlijk best welke kant we op moeten, maar durven het roer (nog) niet om te gooien.

Deze zoektocht raakt precies aan de vraag die mij dagelijks bezighoudt: hoe maken we van de openbare ruimte niet alleen een plek waar je dóórheen beweegt, maar een plek waar mensen zich uitgenodigd voelen om te bewegen, te spelen, elkaar te ontmoeten en zich thuis te voelen?

Brabant inspireert

Terwijl ik het boek las, dacht ik ook aan de vele inspirerende mensen die ik de afgelopen vijf jaar heb ontmoet tijdens mijn eigen reis om Noord-Brabant (en heel Nederland) beweegvriendelijker te maken. Personen die hun oogkleppen afzetten en hun verbeeldingskracht inzetten. Van lokale initiatiefnemers tot inhoudelijke zwaargewichten. Een deel van deze ontmoetingen zijn terug te lezen in het BIOR Brabant Buukske wat 8 oktober uitkomt. Hieronder vier voorbeelden van personen en omgevingen die laten zien dat, als we anders durven kijken naar ‘het canvas’, er mooiere en betere oplossingen ontstaan die verder rijken dan meer mensen laten sporten en bewegen in de openbare ruimte.

Voorbeeld 1: Street Sport en Culture

De afgelopen maanden heb ik me mogen onderdompelen in de (Brabantse) Street Sport en Culture. Als SSNB zijn we onderdeel van het Brabant Street Platform en sprak ik o.a. Roos Giethoorn, Yorick Knijff, Meander van der Weijst, Kevin Alsemgeest, Tim Zwijsen, Guido van Moorselaar, Joris van Neerbos, Kasper Jongejan en Peter van der Aalst.

Wow! Wat een energie, creativiteit en verbondenheid zit er bij hen! De passie spat ervan af. Peter van der Aalst, docent en onderzoeker bij Breda University of Applied Sciences, stelt in zijn onderzoek naar street culture en urban sports dat rauwe, informele cultuur de levendige humuslaag van een stad is. Een stad zonder subcultuur mist de creatieve en inclusieve energie die jonge generaties bindt.

Dit voorbeeld is interessant omdat het laat zien dat jongeren niet alleen behoefte hebben aan voorzieningen, maar vooral aan ruimte voor eigenaarschap, expressie en gemeenschap. Dus laten we alsjeblieft stoppen met aanleggen van een losse pumptrack, en daarmee een vinkje zetten achter de doelgroep jongeren, maar hen echt de ruimte geven die ze verdienen.

Dit voorbeeld is interessant omdat het laat zien dat jongeren niet alleen behoefte hebben aan voorzieningen, maar vooral aan ruimte voor eigenaarschap, expressie en gemeenschap. Dus laten we alsjeblieft stoppen met aanleggen van een losse pumptrack, en daarmee een vinkje zetten achter de doelgroep jongeren, maar hen echt de ruimte geven die ze verdienen.

Voorbeeld 2: Kracht van de natuur

Tijdens mijn deelname aan de Health Transformation Community green, maar ook in mijn eigen achtertuin ( Van Gogh Nationaal Park), zie ik de kracht van de natuur. Maak bijvoorbeeld eens kennis met de Boerenpoort of bekijk de website van Buitenkans (klik hier) van Tim van Dooren en Ramon Smolders en je ziet met eigen ogen hoe het ook anders kan. Zo zeggen zij zelf op hun website:

‘Buitenkans maakt plekken waar de verbinding tussen mens en natuur weer wordt hersteld. Plekken waar de natuur de ruimte krijgt om te herstellen en de mens weer op adem kan komen.’

De natuur wordt hier dus niet gezien als decor of natuur an sich, maar als actieve drager van gezondheid, ontmoeting en nieuwe vormen van gebiedsontwikkeling. Dat maakt dit perspectief zo interessant en waardevol.

Voorbeeld 3: BuitenGoed Cromvoirt

In de categorie ‘hoe zou het ook kunnen’ valt ook het inspirerende verhaal van BuitenGoed Cromvoirt. Buitengoed Cromvoirt is een openbare ontmoetingsplek, op initiatief van inwoners van Cromvoirt, wat is gerealiseerd met verschillende partijen in gemeente Vught.

Het was de locatie van een van de BIOR Kennis- & Netwerkevents waar Christa Dieden ons mee nam in wat er mogelijk is als je de inwoners van een gemeente het vertrouwen geeft om de regie in eigen hand te nemen.

Het is een prachtige plek en wat mooi dat zij die ook samen met de zogenoemde ‘club van 31’ onderhouden. Christa: “Daardoor kan iedere dag van de maand één iemand uit het dorp naar Buitengoed komen. Die loopt dan een rondje, kijkt of het schoon is en of alles nog wel goed is. Mocht er iets mis zijn, kunnen we dat melden bij de gemeente of lossen we het zelf op.”

Dit voorbeeld laat zien wat er gebeurt wanneer bewoners niet alleen worden geraadpleegd, maar daadwerkelijk mede-eigenaar worden van hun leefomgeving. Het zorgt niet alleen voor draagvlak, maar ook extra bestedingsruimte. De bewoners deden bijvoorbeeld veel van het grondwerk via lokale partijen, maar regelden ook extra subsidies en startten een crowdfunding.

Voorbeeld 4: Een plek voor meiden

En last but not least wil ik het belang benoemen van alle voorvechters die werk maken van een openbare ruimte waarin vrouwen en meiden zich ook welkom en veilig voelen. Zoals Lore Cuypers, Iris Willemsen en Linda Hooijer.

Veel van wat zij al tijden doen met o.a. Brave, Plek voor Meiden en GEEF MEIDEN DE RUIMTE! heeft ons geïnspireerd om in Noord-Brabant aan de slag te gaan met een soortgelijk initiatief: Girls Approved. Een participatietraject wat ervoor moet zorgen dat meiden de plek krijgen die ze verdienen. Dit voorbeeld is interessant omdat het blootlegt dat inclusie in de openbare ruimte niet vanzelf ontstaat. Je moet bewust luisteren naar groepen die minder vanzelfsprekend ruimte innemen en hen vanaf het begin laten meebeslissen. Of zoals Lore het verwoordt voor Brave:

“We creëren plekken en momenten waar meisjes en jonge vrouwen zich vrij voelen, elkaar ontmoeten en nieuwe mogelijkheden ontdekken. Want een stad of gemeente is pas écht inclusief als iedereen er gezien, gehoord en gewaardeerd wordt.”

Pak nú door op ideeën en dromen!

Mijn opinie over de beweegvriendelijke omgeving en het canvas dat we samen mogen schilderen, sluit dan ook naadloos aan bij wat Floor Milikowski ons voorhoudt in Contouren van een nieuw land.

De contouren van die beweegvriendelijke toekomst zijn al zichtbaar. Overal zijn pioniers, bewoners, makers en professionals bezig om te laten zien dat het wél kan: groener, socialer, inclusiever en levendiger. De kunst is nu om opgaven niet langer los van elkaar te bekijken, maar ze met verbeeldingskracht en creativiteit aan elkaar te verbinden. Laten we niet wachten tot alle plannen perfect zijn doorgerekend, maar beginnen waar energie zit, vertrouwen geven aan mensen die vooruit willen en samen bouwen aan plekken waar beweging, ontmoeting, cultuur en natuur elkaar versterken.